Wplyw sposobu odzywiania i aktywnoci fizycznej na potencje seksualna i libido

Streszczenie

Sposób odżywiania i aktywność fizyczna mają niezwykle istotny wpływ na poziom popędu seksualnego choć nie są to aspekty powszechnie doceniane. Czynniki dietetyczne warunkują pracę ośrodkowego układu nerwowego, hormonalnego i naczyniowego, czyli wszystkich systemów, od których między innymi zależy libido i sprawność seksualna. Nieprawidłowy sposób odżywiania zaburza działanie tych systemów, natomiast odpowiednio zbilansowana dieta i regularna aktywność fizyczna mają korzystny wpływ na ich działanie i przez to na popęd seksualny. Głównym celem niniejszego artykułu jest pokazanie, że tylko odpowiedni sposób odżywiania, czyli zbilansowana dieta i właściwy rozkład posiłków w ciągu dnia, a także odpowiedni poziom aktywności fizycznej, mogą przynieść oczekiwany efekt w postaci podniesienia libido.

Key words: diet related diseases, DHEA, growth hormone, libido, neurotransmitters, weight loss, basal metabolic rate, sexual potency, testosterone, balanced diet

Słowa klucze:choroby dietozależne, DHEA, hormon wzrostu, libido, neuroprzekaźniki, odchudzanie, podstawowa przemiana materii, potencja seksualna, testosteron, zbilansowana dieta

Wprowadzenie

Głównych przyczyn zaburzeń popędu seksualnego upatruje się zazwyczaj w czynnikach psychologicznych (stres, przewlekłe zmęczenie, depresja, fobie seksualne i in.) i partnerskich (brak pociągu do partnera, konflikty, rutyna i in.), a także biologicznych (choroby, przyjmowanie leków, zaburzenia hormonalne, wiek i in.). Rzadko kiedy dostrzega się niezwykle istotną zależność występującą pomiędzy poziomem libido, a sposobem odżywiania. Tymczasem zarówno niedobór lub brak, jak i nadmiar określonych składników pokarmowych może bezpośrednio lub pośrednio powodować obniżenie lub utratę pożądania seksualnego oraz zaburzenia sprawności seksualnej. Jak wynika z badań, zaburzenia seksualne dotyczą głównie kobiet (występują u 25–63% z nich, ale dotykają także mężczyzn (10–52%) [1]. Biorąc pod uwagę dużą skalę tego zjawiska, niezależnie od występujących jednostkowo przyczyn, uzasadnione wydaje się uwzględnienie w leczeniu tych zaburzeń aspektu żywieniowego. Ważne jest przy tym, by nie traktować leczenia dietetycznego wybiórczo – nie chodzi o chwilowe uwzględnienie w posiłkach wybranych produktów żywnościowych czy krótkotrwałą suplementację określonym składnikiem witaminowym czy mineralnym (choć doraźnie takie postępowanie może być pomocne), ani tym bardziej o afrodyzjaki. Głównym celem niniejszego artykułu jest pokazanie, że tylko odpowiedni sposób odżywiania i styl życia na co dzień, czyli zbilansowana dieta i właściwy rozkład posiłków w ciągu dnia, a także uwzględnienie aktywności fizycznej, mogą przynieść oczekiwane skutki w postaci podniesienia poziomu libido. Stosowanie zbilansowanej diety i szerzej – zdrowego stylu życia ma bowiem wieloaspektowe oddziaływanie: od dostarczania potrzebnych składników odżywczych po ochronę przed chorobami i spowalnianie procesów starzenia się organizmu.

W artykule zostały omówione wybrane czynniki – pośrednio lub bezpośrednio uzależnione od sposobu odżywiania się – mające wpływ na libido i sprawność seksualną.

Rysunek 1. Wpływ niewłaściwego sposobu odżywiania się i braku aktywności fizycznej na zaburzenia libido

Źródło: Opracowanie własne

Choroby dietozależne

Prawidłowa i przynosząca satysfakcję aktywność seksualna w dużej mierze zależy od dobrego stanu zdrowia, który z kolei jest bezpośrednio uzależniony od właściwie zbilansowanej diety i systematycznej aktywności fizycznej. Istnieje szereg chorób powstających w wyniku nieprawidłowego sposobu odżywiania się, które mogą być przyczyną zaburzeń libido i potencji. W niniejszym artykule ograniczymy się do wybranych chorób dietozależnych, jakimi są: otyłość, cukrzyca typu II, nadciśnienie tętnicze i inne choroby układu krążenia. Należy przy tym podkreślić, że charakterystyczne jest współwystępowanie wymienionych schorzeń.

Najczęstszym skutkiem zbyt kalorycznego odżywiania się i braku ruchu jest nadmierna masa ciała. Szczególnie niekorzystna jest otyłość brzuszna, która prowadzi do obniżenia poziomu ważnego dla mężczyzn hormonu płciowego – testosteronu – ze względu na zwiększoną aktywność w adipocytach trzewnych aromatazy przekształcającej testosteron w estradiol [2]. Cukrzyca typu II, występująca częściej u osób otyłych niż u osób o prawidłowej masie ciała, powoduje zmiany w naczyniach krwionośnych i/lub obwodowym układzie nerwowym, a w konsekwencji – zaburzenia seksualne polegające na osłabieniu libido u obydwu płci [1]. Z nieprawidłowym odżywianiem i otyłością powiązane jest też nadciśnienie tętnicze, którego częstymi objawami są zaburzenia seksualne w postaci obniżonego popędu, problemów z erekcją i wytryskiem nasienia [3]. Choroby układu krążenia, upośledzając przepływ krwi w ciele, w tym w narządach płciowych, mogą zaburzać funkcje seksualne i obniżać libido. Przykładowo, skutkiem wielu chorób naczyniowych jest dysfunkcja śródbłonka, która skutkuje zmniejszeniem produkcji tlenku azotu. Tlenek azotu odgrywa niezwykle ważną rolę w procesach związanych z aktywnością seksualną, m.in. zwiększa ilość krwi dopływającej do narządów płciowych, co u mężczyzn powoduje erekcję, a u kobiet umożliwia odczuwanie większej przyjemności z doznań seksualnych. Niebagatelne znaczenie ma zatem dostarczanie wraz z pokarmem odpowiedniej ilości argininy – aminokwasu potrzebnego do wytworzenia tlenku azotu w organizmie. Co prawda arginina jest aminokwasem endogennym, jednak w sytuacji zwiększonej aktywności fizycznej (również związanej z aktywnością seksualną) bądź stresu jej produkcja w organizmie może nie być wystarczająca. Źródła argininy podaje tabela 1.

Tabela 1. Wpływ wybranych komponentów diety na libido

Arginina Aminokwas będący substratem dla produkcji tlenku azotu, który ma działanie wazodylatacyjne, a co za tym idzie – poprawia przepływ krwi przez prącie. Arginina wspomaga syntezę białek, może wpływać na wydzielanie hormonu wzrostu, dzięki czemu sprzyja zwiększaniu beztłuszczowej masy ciała. Źródło:

1) produkty zwierzęce zawierające pełnowartościowe białko: mięso, ryby, owoce morza (krewetki), jaja, ser twarogowy;

2) produkty roślinne: nasiona dyni, orzechy ziemne, nasiona sezamu, ziarna soi, migdały, nasiona słonecznika, orzechy brazylijskie, groch, soczewica, drożdże, sok z buraków.

UWAGA: Jej niedostateczna ilość może być przyczyną niepłodności.

Cynk Wpływa na zdrowie seksualne, zwłaszcza u mężczyzn – m.in. uczestniczy w syntezie testosteronu, powstawaniu spermy, przedłuża żywotność plemników i sprzyja ich aktywności. Jego niedobór powoduje m.in. obniżenie poziomu testosteronu, zmniejszenie popędu płciowego, problemy z potencją, bezpłodność. Źródło [14]:

1) produkty pochodzenia zwierzęcego: ostrygi, małże, rozbef wołowy, wątroba cielęca;

2) produkty roślinne: kiełki pszenicy, arbuz, ziarna sezamu, nasiona dyni, gorzka czekolada.

UWAGA: Zapotrzebowanie na cynk u mężczyzn wynosi 9,4 mg/dobę, u kobiet – 6,8 mg/dobę, a zalecane dzienne spożycie odpowiednio 11 i 8 mg/dzień Przyswajanie cynku ograniczają: błonnik (hemiceluloza), kwas fitynowy, żelazo, miedź i wapń. Dłuższe podawanie suplementów z cynkiem wymaga uzupełnienia miedzi (1–2 mg/dobę).

Lizyna Aminokwas egzogenny niezbędny w syntezie somatotropiny, której niedobór obniża libido. Źródło:

1) produkty pochodzenia zwierzęcego: czerwone mięso, ryby, jaja, produkty mleczne

2) produkty roślinne: fasola, groch, soczewica, soja, produkty z pełnego ziarna, szpinak.

Sok z buraków Azotany1 (powstający z azotanów azotyn, a następnie tlenek azotu zmniejsza zużycie tlenu w organizmie) znajdujące się w burakach ulegają w organizmie przemianom metabolicznym, które prowadzą do powstawania tlenku azotu. Tlenek azotu, oddziałując na układ nerwowy, który steruje mięśniami gładkimi, wpływa pośrednio na libido. Także pośrednio zwiększa ilość krwi dopływającej do narządów płciowych, co u mężczyzn powoduje erekcję, a u kobiet umożliwia odczuwanie większej przyjemności z doznań seksualnych.

Witaminy z grupy B

Witaminy z grupy B wpływają na prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, przewodnictwo nerwowe, pośrednio wpływając u kobiet na regularność cykli miesiączkowych. Witaminy te zapobiegają ich zakłóceniom wywoływanym przez stres.

Źródło: Opracowanie własne.

Skuteczne leczenie wszystkich powyżej wymienionych chorób musi uwzględniać zmianę stylu życia, czyli odpowiednio zbilansowaną dietę i umiarkowaną, ale systematyczną aktywność fizyczną. Pozwala to również zmniejszyć dawki lub wyeliminować stosowanie leków, które mogą wywoływać zaburzenia pożądania. Zatem zdrowy sposób odżywiania i ruch pośrednio – lecz ich rola jest niebagatelna – będą sprzyjać poprawie libido i funkcji seksualnych.

Tabela 2. Zdrowe odżywianie – podstawowe założenia do opracowania zbilansowanej diety

1.

Indywidualnie zbilansowana dieta pod względem ilości kalorii na podstawie PPM i w oparciu o badanie składu ciała oraz badania parametrów biochemicznych krwi (wskazana konsultacja z dietetykiem)

Podstawową przemianę materii (PPM) odzwierciedla aktywność komórek organizmu. Jest to suma procesów biochemicznych (katabolicznych i anabolicznych) i energetycznych, które wiążą się ze wszystkimi procesami zachodzącymi w żywych organizmach w warunkach spoczynkowych i na czczo. PPM zależy m.in. od: wzrostu, składu ciała (masy mięśniowej, beztłuszczowej masa ciała, masy tłuszczowej, zawartości wody wewnątrz- i zewnątrzkomórkowej etc..), całkowitej masy ciała, wieku, płci oraz stopnia odżywienia komórek.

+

A

K

T

Y

W

N

O

Ś

Ć

F

I

Z

Y

C

Z

N

A

+

T

E

R

M

O

G

E

N

E

Z

A

I

N

D

U

K

O

W

A

N

A

P

O

Ż

Y

W

I

E

N

I

E

M

2.

Indywidualnie zbilansowana dieta pod względem składników pokarmowych [6] Prawidłowe proporcje składników pokarmowych w diecie (i dla każdego posiłku):

ok. 50–70% wszystkich węglowodanów (tylko do 10% węglowodanów prostych)

ok. 15–30% tłuszczów

ok. 15–20% białka

3.

Wybór odpowiednich produktów Produkty naturalne, świeże, nieprzetworzone: sezonowe owoce i warzywa, produkty zbożowe, nabiał, chude mięso, ryby i in.

4.

Liczba i częstotliwość spożywanych posiłków Od 4 do 6 posiłków dziennie spożywanych co ok. 3 godziny.

5.

Picie wody! Dzienne zalecane spożycie wody zależy od: wieku, stopnia aktywności fizycznej, temperatury otoczenia i wilgotności powietrza, wydatku energetycznego. Przyjmuje się, że należy wypijać 30–60 ml wody (niegazowanej) na każdy 1 kg należnej masy ciała na dobę.

Źródło: Opracowanie własne

Centrum pożądania – mózg

Utrzymanie prawidłowej aktywności seksualnej jest sterowane przez system, który składa się z ośrodkowego układu nerwowego (OUN), układu hormonalnego i układu naczyniowego, a także regulowane przez procesy metaboliczne. Dopóki ten złożony system funkcjonuje prawidłowo i nie są obecne inne czynniki obniżające libido, nie powinny występować problemy z popędem seksualnym. Jednak działanie OUN, a w tym produkcja potrzebnych hormonów i neuroprzekaźników, mogą być zaburzane przez m.in.: niewłaściwą dietę, stres i brak aktywności fizycznej.

Układ hormonalny

Sposób odżywiania wpływa na libido pośrednio poprzez oddziaływanie na układ hormonalny. U mężczyzn istnienie prawidłowego libido nierozerwalnie wiąże się z odpowiednim poziomem DHEA i testosteronu. Z kolei na seksualność kobiet wpływają takie hormony, jak m.in.: estrogeny, testosteron2, DHEA oraz hormon wzrostu (somatotropina – GH)[4]. Wydzielanie wszystkich wymienionych hormonów zarówno u kobiet, jak i mężczyzn maleje wraz z wiekiem, dlatego ważne jest, aby dzięki m.in. zbilansowanej diecie, zachować odpowiedni ich poziom. Stopniowy spadek wydzielania tych hormonów w miarę upływu lat może doprowadzić w konsekwencji do rozregulowania całego układu hormonalnego. Skrajnym przykładem jest anoreksja, ale – co trzeba podkreślić –stosowanie restrykcyjnych diet odchudzających, w tym głodówki, także może zaburzać wydzielanie hormonów i powodować obniżenie libido.

U mężczyzn z wiekiem, w związku ze spadkiem poziomu testosteronu, może dochodzić do obniżenia libido i potencji [5]. Powodem niskiego stężenia tego hormonu może być, oprócz innych czynników (np. genetycznych, chorób przewlekłych i in.), również nieprawidłowy sposób odżywiania (np. stosowanie diety wysokotłuszczowej), wiążący się z nim również wzrost masy ciała, insulinooporność tkanek, a także niedobór ważnych składników pokarmowych. Duży wpływ na obniżenie poziomu testosteronu może też mieć dieta wegetariańska [16] w związku z niedoborem aminokwasów egzogennych czy witamin z grupy B (np. B12).

Przyczyn zbyt niskiego poziomu testosteronu można też doszukiwać się w zbyt małej podaży cynku w diecie. Pierwiastek ten nie tylko uczestniczy w metabolizmie testosteronu, lecz także bierze udział w formowaniu się nasienia i regulacji żywotności plemników. Warto dodać, że każdy ejakulat zawiera około 5 mg cynku, co stanowi prawie połowę zalecanego spożycia [7], a drastyczne niedobory cynku mogą powodować pogorszenie parametrów nasienia, a w konsekwencji impotencję [8]. W celu podniesienia potencji i libido należy zastosować dietę bogatą w ten składnik mineralny [7]. Dlatego też w żywieniu mężczyzn nie może zabraknąć mięsa (szczególnie wołowiny), ryb, skorupiaków, jak również orzechów i nasion. Należy podkreślić, że niedobory cynku mogą być, zatem większe u osób niejedzących mięsa. Ponadto, w diecie wegetariańskiej większa jest podaż związków fitynowych i hemicelulozy (obecnych głównie w zbożach), które zaburzają wchłanianie tego pierwiastka.

Między 50 a 70 rokiem życia stężenie DHEA osiąga jedynie 20 proc. stężenia tego hormonu w porównaniu do osób 20-letnich. Niedobór tego hormonu powoduje m.in.: pogorszenie samopoczucia i depresję, zespół przewlekłego zmęczenia, zmniejszenie odporności na stres, spadek libido, zmniejszenie sprawności seksualnej, miażdżycę, otyłość, cukrzycę [9]. Choć nie istnieją (lub nie zostały jeszcze zidentyfikowane) takie składniki pokarmowe, których spożywanie spowodowałoby wzrost poziomu tego hormonu w organizmie, to pośrednio – za pomocą zbilansowanej diety – można spowolnić proces obniżania się poziomu DHEA wraz z wiekiem. Należy przede wszystkim zadbać o prawidłową masę ciała: w przypadku jej wzrostu – zatrzymać zwiększanie się BMI, a przy nadwadze i otyłości – redukować masę ciała kosztem tkanki tłuszczowej, a nie mięśniowej. Jeśli dieta odchudzająca nie jest prawidłowo zbilansowana, często dochodzi do redukcji masy mięśniowej.

Hormon wzrostu (somatotropina)

Somatotropina (GH) oddziałuje niemal na wszystkie narządy organizmu, m.in. wpływa na fizjologię układu nerwowego, płciowego i krążenia. Obniżone wydzielanie somatotropiny lub jej niedobór może być przyczyną wielu dolegliwości, w tym m.in. zmniejszonej satysfakcji z życia płciowego i ogólnego pogorszenia się jakości życia [10]. W kontekście diety i prawidłowej masy ciała warto zaznaczyć, że wysoki poziom tego hormonu zwiększa przyrost masy mięśniowej i prowadzi do redukcji podskórnej tkanki tłuszczowej. Podawanie hormonu wzrostu w celu wyrównania jego niedoboru jest sprawą kontrowersyjną z powodu m.in. objawów ubocznych i dużych kosztów. Jednakże można próbować wspomóc wydzielanie somatotropiny przez organizm za pomocą prawidłowego odżywiania i odpowiednio dobranej aktywności fizycznej [18].

Do najważniejszych czynników żywieniowych wpływających na poziom hormonu wzrostu należy podaż białka, a wraz z nim – kompletu aminokwasów3. Zmniejszenie spożycia białka lub spożywanie białka niepełnowartościowego, czyli jedynie roślinnego, może ograniczyć wydzielanie somatotropiny. Przysadkę mózgową pobudza do zwiększonej produkcji tego hormonu odpowiednia podaż produktów zawierających aminokwasy, głównie argininę i lizynę [11] (zob. tab. 1). Należy też podkreślić, że spożywanie zbyt dużych ilości białego rafinowanego cukru obniża poziom wydzielania hormonu wzrostu. Co więcej, stężenie hormonu wzrostu jest ujemnie skorelowane z BMI (Body Mass Index) [12]. Oznacza to, że u osób z nadwagą i otyłych, dzięki redukcji masy ciała za pomocą zbilansowanej diety, można zwiększyć wydzielanie somatotropiny, (która nota bene pobudza spalanie tkanki tłuszczowej), co będzie korzystnie wpływać na poziom libido. Wydzielanie tego hormonu w dużym stopniu zależy również od regularnej aktywności fizycznej.

Neuroprzekaźniki

Oprócz hormonów istotnym czynnikiem, który ma decydujący wpływ na seksualność człowieka, są neuroprzekaźniki. „Tylko one szybko i skutecznie mogą zmienić nasz nastrój seksualny. Reakcja na pobudzenie erotyczne, pod postacią wystąpienia wzwodu czy zwiększenia wilgotności pochwy, występuje w czasie liczonym w sekundach lub minutach” [4]. Aby wyjaśnić, jak duże znaczenie ma zbilansowana dieta w sprawnym działaniu OUN i produkcji neuroprzekaźników, a dzięki temu – w aktywności seksualnej, należy podać kilka ważnych faktów.

Mózg, aby spełniać swoje zadania, potrzebuje codziennie dużej ilości energii w postaci glukozy. Przeciętnie waży ok. 1,3 kg, co sprawia, że jego minimalne zapotrzebowanie energetyczne przez 24 godziny wynosi aż ok. 310 kcal. Szacuje się jednak, że zapotrzebowanie mózgu na glukozę to 125 g/dzień. A zatem prawidłowe działanie mózgu zależy bezpośrednio od dobrze zbilansowanej diety4. Właściwa podaż węglowodanów (najlepiej w postaci węglowodanów złożonych) umożliwia wytworzenie glukozy – głównego składnika energetycznego dla mózgu. Co więcej, ważne jest nie tylko to, by posiłki były odpowiednio skomponowane pod względem proporcji składników odżywczych, lecz także to, by były spożywane w regularnych odstępach czasu w ciągu dnia. Zbyt duże odstępy pomiędzy posiłkami, pomijanie któregoś z nich uruchamia procesy, których pośrednim skutkiem może być obniżenie popędu płciowego. Kiedy w organizmie brakuje energii dostarczanej z zewnątrz – by chronić funkcjonowanie OUN – glukoza w pierwszej kolejności pobierana jest z wątroby, gdzie powstaje w procesie glikogenolizy i glukoneogenezy z aminokwasów uwalnianych z mięśni (może to powodować uczucie zmęczenia, osłabienia i zdenerwowanie). Aminokwasy są również substratem dla ważnych – z punktu widzenia aktywności seksualnej – neuroprzekaźników, tj. dopaminy, serotoniny, fenyloetyloaminy (PEA), endorfin i in. Nieprawidłowy sposób odżywiania wpływa na obniżenie ich poziomu, co niekorzystnie oddziałuje na funkcje seksualne.

Niedobór dopaminy może skutkować depresją i spadkiem libido, a także niepłodnością. Neuroprzekaźnik ten wpływa na inicjację erekcji [4] oraz zapewnia intensywne uczucie przyjemności podczas współżycia. Prawidłowy poziom dopaminy jest uzależniony od prawidłowo zbilansowanych – pod względem ilości białka i węglowodanów – posiłków. Posiłki te nie powinny być ubogie w aminokwas tyrozynę, która jest prekursorem dopaminy. Z kolei spożywanie nasyconych kwasów tłuszczowych ma wpływ na męską płodność, dlatego w diecie powinny dominować: ryby, chude mięso i odtłuszczony nabiał [18]. Natomiast serotonina, nie bez powodu nazywana hormonem szczęścia, przeciwdziała stanom depresyjnym, działa uspokajająco i zapewnia zdrowy sen. Jej niedobór może skutkować obniżeniem popędu seksualnego. Ponadto niedobór serotoniny sprzyja rozwojowi otyłości, co – jak wspomniano wyżej – również niekorzystnie wpływa na libido. Natomiast fenyloetyloamina jest częściowo odpowiedzialna za uczucie zakochania – podwyższone stężenie PEA w mózgu wywołuje euforię, radość, uczucie wiary w siebie, ma również wpływ na uczucie pożądania [16]. Do jej syntezy potrzebny jest aminokwas egzogenny fenyloalanina. Wysiłek fizyczny stymuluje także wydzielanie serotoniny, ale do jej produkcji potrzebny jest tryptofan – aminokwas egzogenny. Z tego względu w codziennej diecie nie powinno zabraknąć białka w postaci m.in.: ryb, mięsa, nabiału, sezamu, pestek dyni i słonecznika. Aby natomiast wytworzona serotonina mogła przedostać się do krwi, niezbędna jest również obecność węglowodanów. Należy więc uwzględnić je w diecie – najlepiej w postaci węglowodanów złożonych (kasze, ciemne pieczywo, ryż brązowy, płatki owsiane górskie i in.), które jednocześnie przeciwdziałają powstawaniu chorób dietozależnych.

Stres i zmęczenie

Stany wzmożonego napięcia nerwowego to współcześnie praktycznie nieodłączny element codziennego życia. Są tak „naturalne”, że często niesłusznie pomija się ich znaczenie. Stres wywołuje ciąg niekorzystnych reakcji w organizmie i w konsekwencji negatywnie wpływa na jego funkcjonowanie, w tym m.in. na poziom libido. Choć istnieje dużo różnych przyczyn stresu, należy podkreślić, że może być on wynikiem niewłaściwego sposobu odżywiania. Z kolei powiązań pomiędzy dietą a stresem jest tak wiele (a duża część na pewno nie została jeszcze naukowo zbadana), że nie sposób przeanalizować wszystkich w niniejszym opracowaniu, dlatego omówione zostały tylko wybrane.

Badania wykazały, że np. nagły spadek w diecie ilości tłuszczów i węglowodanów silnie oddziałuje na układ nerwowy i m.in. wywołuje niepokój [19]. Oznacza to, że przykładowo przejście z normalnego odżywiania na dietę odchudzającą, która z reguły jest dietą niskotłuszczową, może wywołać i – jak wynika z obserwacji wywołuje – obniżenie nastroju i pośrednio zaburzenia libido. Na zaburzenia libido podczas stosowania diet odchudzających mają także wpływ niedobory niezbędnych składników odżywczych, takich jak: nienasycone kwasy tłuszczowe, witaminy z grupy B, magnez i in. (zob. tab. 1).

Szkodliwe, a wręcz niebezpieczne dla zdrowia są wysokie wahania poziomu cukru we krwi. Spożycie produktu o dużej zawartości cukrów prostych wywołuje w organizmie gwałtowny wzrost poziomu cukru we krwi, czego następstwem jest tzw. skok insulinowy – wzmożone wydzielanie insuliny, której zadaniem jest szybka redukcja podwyższonej ilości cukru we krwi. W wyniku tego procesu poziom cukru we krwi spada i może dojść do hipoglikemii, której objawami są m.in.: brak koncentracji, bóle głowy, osłabienie, jak też zaburzenia snu i emocjonalna niestabilność, w tym rozdrażnienie, a nawet agresja. Co więcej, insulina, jako hormon anaboliczny powoduje magazynowanie energii i przyrost tkanki tłuszczowej. Zatem spożywanie produktów o dużej zawartości cukrów prostych i wysoko przetworzonych jest jedną z najczęstszych przyczyn chorób dietozależnych, a przede wszystkim otyłości i związanej z nią insulinooporności, które – jak już wspomniano wyżej – istotnie wpływają na obniżenie libido.

Stres bardzo silnie oddziałuje bezpośrednio m.in. na układ hormonalny. Może prowadzić do zmian poziomu wielu hormonów, w tym: glikokortykosteroidów, katecholamin, i prolaktyny [13]. Przewlekły stres u obu płci powoduje m.in. wzrost produkcji prolaktyny, co z jednej strony powoduje obniżenie płodności, a z drugiej — zmniejszenie produkcji testosteronu [4] i w efekcie – spadek libido. W sytuacji stresowej we krwi zwiększa się też poziom kortyzolu, co z kolei powoduje wzrost stężenia glukozy we krwi. Kiedy stres jest przewlekły, długotrwały nadmiar kortyzolu powoduje gromadzenie się tkanki tłuszczowej w określonych miejscach (bawoli kark, otyłość brzuszna, okrągła twarz) i insulinooporność, a w konsekwencji – zmniejszenie libido i sprawności seksualnej. Stres i zmęczenie zaburzająrównież wchłanianie aminokwasów, które odgrywają podstawową rolę w syntezie białka beztłuszczowej masy ciała oraz ograniczają wytwarzanie aminokwasów endogennych, np. argininy [20].

Sposób odżywiania, który przeciwdziałałby stresowi, polega przede wszystkim na stymulowaniu produkcji hormonów i neuroprzekaźników (dopaminy, serotoniny, fenyloetyloaminy)., Możemy przypuszczać, że stosując właściwie zbilansowaną dietę organizm otrzyma wszystkie wymienione wyżej składniki, których obecność warunkuje prawidłową pracę ośrodkowego układu nerwowego i układu hormonalnego. Uzupełnieniem zbilansowanej diety powinna być regularna, indywidualnie dobrana aktywność fizyczna.

Zakończenie

Sposób odżywiania się – abstrahując od innych czynników – ma ogromny wpływ na prawidłowy poziom libido i sprawność seksualną. Sporządzając jadłospis, powinno się indywidualnie oszacować PPM Należy zaznaczyć, że w związku z obniżaniem poziomu wydzielania się niektórych hormonów z wiekiem, zarówno u mężczyzn jak i kobiet istnieje potrzeba stosowania indywidualnie zbilansowanej diety w celu spowolnienia tego procesu. Może ona mieć wpływ na poprawę jakości życia oraz pośrednio na uzupełnianie fizjologicznych niedoborów hormonalnych. Wiele badań pokazuje, że deficyt niektórych składników pokarmowych takich jak: lizyna, tryptofan, tyrozyna, arginina, cynk, selen czy witaminy z grupy B, może być przyczyną obniżonego poziomu hormonów czy neurotransmiterów. Są one bezpośrednio odpowiedzialne za sprawność seksualną i libido każdego człowieka. Do czynników pośrednio wpływających na sprawność seksualną, należą również: regularność spożywanych posiłków, odpowiednia ich ilość i jakość oraz systematyczna indywidualnie dobrana aktywność fizyczna. Układ hormonalny człowieka, który odpowiada także za sprawność seksualną, libido i popęd seksualny, musi być zaopatrywany w odpowiednie składniki odżywcze, aby funkcjonował prawidłowo.

Piśmiennictwo

1. Depko A. (2009) Otyłość, nadciśnienie tętnicze a dysfunkcje seksualne. Nadciśnienie Tętnicze. 13, 3:139–146.

2. Rabijewski M., Kubuj M., Zgliczyński S. (2003) Skuteczność i bezpieczeństwo hormonalnego leczenia zastępczego (HLZ) testosteronem u starszych mężczyzn z hipogonadyzmem. Endokrynol. Pol. 3:294–300.

3. Seifert M., Zdrojewicz Z. (2010) Otyłość a zachowania seksualne. Endokrynologia, Otyłość i Zaburzenia Przemiany Materii. 6, 3:129–135.

7. Zdrojewicz Z., Wiśniewska A. (2005) Rola cynku w seksualności mężczyzn. Adv Clin Exp Med. 14, 6:1295–1300.

8. Wong W.Y., Thomas C.M., Merkus J.M. i wsp. (2000) Male factor subfertility: possi-ble causes and the impact of nutri-tional factors. Fertil. Steril. 73:435–442.

9. Zdrojewski Z. (2011) Seksualność człowieka w wieku późnej dorosłości. Dolnośląski Ośrodek Polityki Społecznej. Wrocław.

10. Hull K.L., Harvey S. (2003) Growth hormone therapy and quality of life: possibilities, pitfalls and mechanisms. J Endocrinol. 179: 311–333.

11. Dymkowska-Malesa M., Walczak Z. (2011) Suplementacja w sporcie. Nowiny Lekarskie. 80 (3):199–204.

12. Hajduk M. (2012) Wpływ masy ciała na płodność u kobiet. Endokrynologia, Otyłość i Zaburzenia Przemiany Materii. 8,3:93-97

17. Siepmann T., Roofeh J., Kiefer F.W., Edelson D.G. (2010) Hypogonadism and erectile function associated with soy product consumption. Nutrition 27: 859-862.

18. Dymkowska-Malesa M., Walczak Z. (2011) Suplementacja w sporcie. Nowiny Lekarskie. 80(3):199–204

19. Teegarden S.L., Bale T.L. (2007) Decreases in Dietary Preference Produce Increased Emotionality and Risk for Dietary Relapse. Biological Psychiatry. 61, 9. http://www.elsevier.com/about/press-releases/research-and-journals/study-reports-changing-to-a-low-fat-diet-can-induce-stress#sthash.FqDR8L67.dpuf

20. Rennie M. J., Lieberman H. R. (1999) The Role of Protein and Amino Acids in Sustaining and Enhancing Performance; rozdz.11,14

Podziel się:

Be the first to comment on "Wplyw sposobu odzywiania i aktywnoci fizycznej na potencje seksualna i libido"

Leave a comment

Your email address will not be published.


*